sociaal zijn,

Sociaal zijn, wat zijn de gezondheidsvoordelen?

Mensen worden geboren in sociale groepen en leven hun hele leven als onderdeel van de samenleving, dus het sociale element kan niet gemakkelijk worden verwijderd uit de evolutie van een individu. Maar hoe beïnvloedt sociaal zijn onze gezondheid?

Wij zijn sociale wezens, en interactie met mensen zit in onze natuur. Maar het brengt ons ook voordelen op mentaal en fysiek niveau.
Als mens dromen, leren, groeien en werken we als onderdeel van de samenleving. De samenleving waarin we geboren worden en de samenlevingen waarin we ons leven lang bewegen, geven vorm aan onze persoonlijke identiteit.

En we willen zo graag met elkaar communiceren – zelfs over geografische grenzen heen – dat we een overvloed aan hulpmiddelen hebben ontwikkeld om ons daarbij te helpen, zoals pen en papier, telefoon en internet.

Zelfs de meest introverte mensen onder ons verlangen van tijd tot tijd naar sociaal contact. Maar waarom is dat zo en levert sociaal zijn ons ook echt gezondheidsvoordelen op?

In deze Spotlight onderzoeken we waarom mensen het goed doen in de maatschappij en hoe sociale interactie ons mentale en fysieke welzijn beïnvloedt.

Het ‘Wat Wil Ik werkboek’ is een manier om snel helder te krijgen wat jouw passies zijn en wat je nu écht belangrijk vindt in het leven. Een praktische techniek geeft je heel direct inzicht in wat je wilt. Wat zijn jouw wensen voor het leven? Wat je in het ‘Wat Wil Ik werkboek’ leert kun je toepassen op: •je relaties •je financiën •je werk •je gezondheid

Waarom zijn wij een sociale soort?

Het is misschien intuïtief om te zeggen dat sociaal zijn onze soort heeft geholpen om niet alleen te overleven, maar ook om gedurende miljoenen jaren te gedijen. Maar waarom is dat zo?

Een studie uit 2011, die werd gepubliceerd in het tijdschrift Nature, stelt dat sociaal zijn een belangrijke kracht werd voor de primaatvoorouders van de mens toen zij overschakelden van ’s nachts voedsel zoeken naar overdag hun activiteiten uitvoeren (waardoor ze kwetsbaarder werden voor een breder scala aan roofdieren).

Een andere recentere studie suggereert dat vroege hominiden wellicht een basisvorm van taal hebben ontwikkeld omdat zij meer geavanceerde communicatie nodig hadden om ideeën uit te wisselen. Dit heeft onze voorouders volgens hen geholpen om werktuigen te ontwikkelen waarmee ze beter konden leven en zich verder konden ontwikkelen.

Onderzoekers hebben ook gesuggereerd dat mensen van nature medelevende wezens zijn, en dat ons medeleven en onze empathie ons goed van pas zijn gekomen – aangezien het vermogen om te zorgen en te delen zeer wordt gewaardeerd door individuen die op zoek zijn naar een partner.

Per slot van rekening moeten de leden van een soort, om te kunnen overleven, zich niet alleen voortplanten, maar ook in staat zijn hun nakomelingen te beschermen tegen schade en soortgenoten te beschermen tegen verwondingen, zodat zij kracht kunnen ontlenen aan samenwerking in geval van tegenspoed.

‘Face-to-face contact is als een vaccin’

Direct contact van persoon tot persoon triggert delen van ons zenuwstelsel die een “cocktail” van neurotransmitters vrijgeven die tot taak hebben onze reactie op stress en angst te reguleren.

Met andere woorden, als we face-to-face met mensen communiceren, zou dat ons op de lange termijn weerbaarder kunnen maken tegen stressfactoren.

“Face-to-face contact maakt een hele cascade van neurotransmitters vrij en net als een vaccin beschermen ze je nu, in het heden, en tot ver in de toekomst, dus gewoon […] iemand de hand schudden, iemand een high-five geven is genoeg om oxytocine vrij te maken, wat je vertrouwensniveau verhoogt en het verlaagt je cortisolniveau, dus het verlaagt je stress.”

Een onderzoek toont aan dat mensen die chemotherapie voor kanker ondergaan het beter hebben als ze toegang hebben tot sociale steun en interactie, wat suggereert dat alleen al de aanwezigheid van familie, vrienden of leeftijdsgenoten die soortgelijke ervaringen meemaken ons zowel mentaal als fysiek kan versterken.

Sociale motivatie en hersenkracht

Onderzoek heeft aangetoond dat we door interactie met anderen in feite onze hersenen trainen. Sociale motivatie en sociaal contact kunnen helpen bij het verbeteren van geheugenvorming en geheugenherinnering en beschermen de hersenen tegen neurodegeneratieve ziekten.

Wanneer we leren met het doel onze kennis met anderen te delen, leren we beter.
Prof. Matthew Lieberman – van de University of California, Los Angeles – is gespecialiseerd in de mechanica van wat hij ons “sociale brein” noemt, dat wil zeggen de neurale activiteit in verband met sociale interactie en de voordelen die dat voor de hersenen oplevert.

Hij heeft bijvoorbeeld gezien dat “als je leert om iemand anders iets te leren, je beter leert dan als je leert om een toets te maken”.

Dit druist in tegen de heersende opvattingen in moderne onderwijssystemen, waarin leren op eigen houtje, omwille van het vergaren van kennis en vaardigheden, doorgaans de voorkeur heeft.

Prof. Lieberman merkt echter op dat “wanneer je sociaal gemotiveerd bent om te leren, het sociale brein het leren kan doen en wel beter dan het analytische netwerk dat je gewoonlijk activeert wanneer je probeert te onthouden”.

Uit een vorig jaar gepubliceerde studie bleek ook dat het onderhouden van hechte vriendschappen op latere leeftijd mentale achteruitgang kan helpen voorkomen.

Sociale context bepaalt gezonde gewoonten

Verschillende recente studies hebben ook een verband gelegd tussen sociale verbondenheid en fysieke gezondheidsvoordelen, en betere gewoonten met een gezondere levensstijl. Onderzoekers van het Maastricht Universitair Medisch Centrum in Nederland zagen dat sociaal actieve personen een verlaagd risico op diabetes type 2 hebben.

Daarentegen hadden mensen die niet deelnamen aan sociale activiteiten, zoals uitgaan met vrienden of lid worden van een club, een 60 procent hoger risico op het ontwikkelen van een aandoening die “prediabetes” wordt genoemd, en die meestal voorafgaat aan diabetes.

Het is mogelijk dat alleen al de omgang met mensen die ons aanmoedigen gezonde gewoonten aan te houden of uitdagende levensstijldoelen te bereiken, ons kan helpen onze eetgewoonten, lichaamsbeweging en andere levensstijlgerelateerde gewoonten aan te houden.

Uit een recent onderzoek is ook gebleken dat mensen die in een groep sportten in plaats van alleen, aan het eind van een 12 weken durend fitnessprogramma minder stress hadden en zich geestelijk en lichamelijk beter voelden.

Hun leeftijdsgenoten die solo gingen fitnessen, of die met slechts één partner sportten, ervoeren niet dezelfde verbeteringen.

“De gemeenschappelijke voordelen van samenkomen met vrienden en collega’s, en iets moeilijks doen terwijl je elkaar aanmoedigt, werpt vruchten af die verder gaan dan alleen sporten,” merkt de hoofdauteur van de studie op.

Sociaal zijn, een middel voor geluk en een lang leven

Tenslotte kan het hebben van hechte sociale banden – met vrienden, partners, of familieleden – ons gelukkig maken en onze algemene levenstevredenheid op de lange termijn verbeteren.

Een actief sociaal leven wordt in verband gebracht met een sterker gevoel van welzijn en een langere levensduur.
Studies hebben aangetoond dat mensen die in hun tienerjaren hechte vriendschappen hebben niet alleen als adolescent gelukkig zijn; zij hebben later in hun leven ook minder last van depressies of angsten.

Vergelijkbare trends zijn waargenomen in het geval van oudere volwassenen.

Onderzoek gepubliceerd in 2016 onthulde dat senioren die “een sociaal actief leven leiden en sociale doelen prioriteren een hogere tevredenheid hebben in het late leven.”

Interessant is dat onderzoekers die de inwoners van zogenaamde Blue Zones over de hele wereld hebben bestudeerd – plaatsen met een hoog aantal SuperAgers die tot rijpe leeftijd leven met behoud van een goede gezondheid en cognitieve functie – hebben opgemerkt dat terwijl andere elementen met betrekking tot dieet en levensstijl sterk varieerden, ze allemaal toegewijd leken te zijn aan zeer sociaal actief zijn.

Dr. Archelle Georgiou, die SuperAgers bestudeerde op het geïsoleerde eiland Ikaria in Griekenland, zag dat ze voortdurend omringd waren door familie, buren en andere leden van hun gemeenschap en dat ze elkaar allemaal actief steunden.

Ikariërs, ontdekte Dr. Georgiou, kwamen bijna elke avond samen om te ontstressen en de zorgen van de dag van zich af te schudden.

Zo ook de auteurs van Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life, die de supercenten van het dorp Ogimi – in de Japanse prefectuur Okinawa – interviewden, zagen dat sociale verbondenheid de sleutel was in het leven van deze mensen.

“Het is in Okinawa gebruikelijk om nauwe banden te vormen binnen lokale gemeenschappen. Een moai is een informele groep mensen met gemeenschappelijke belangen die naar elkaar omkijken. Voor velen wordt het dienen van de gemeenschap een deel van hun ikigai [levensdoel].”

De auteurs leggen uit dat leden van een moai “emotionele en financiële stabiliteit behouden,” omdat alle andere leden van hun groep hen helpen als ze in de problemen zitten of moeilijke tijden doormaken.

Toegegeven, sociaal actief zijn is niet noodzakelijk iets dat we allemaal de hele tijd kunnen doen.

Soms hebben we gewoon een beetje ruimte nodig, en dat is prima; genieten van ons eigen gezelschap helpt ons onszelf beter te leren kennen en sommige van onze innerlijke krachten te ontwikkelen.

Maar, op zijn minst af en toe, kan het socialiseren met mensen – of het nu onze goede vrienden zijn of nieuwe kennissen – ons in staat stellen om een beetje uit ons eigen hoofd te stappen en nieuwe inzichten over de wereld te krijgen.

Gelukkiger zijn, beter leren en langer leven zijn allemaal voordelen die zelfs de meest toegewijde eenlingen zouden moeten motiveren om er op uit te gaan en zich te mengen. Sluit nu je browser en bel die oude vriend(in) van je eens op.

Lees ook ons blog : Gelukkig zijn, doen we teveel moeite? – Gezondheidsblog (medischemallemolen.nl)

(13)