menopauze, medischemallemolen.nl

Menopauze, wat kan je verwachten?

De menopauze is een overgang naar een nieuwe fase in het leven. Het begint wanneer de menstruatiecyclus eindigt. De overgang is geen gezondheidsprobleem, en sommigen ervaren het als een tijd van bevrijding. De hormonale veranderingen en andere factoren die een rol spelen, kunnen echter wel ongemak veroorzaken.

De menopauze begint meestal tussen de leeftijd van 40 en 58 jaar in de ontwikkelde landen, waar de gemiddelde leeftijd 51 jaar is. Bij sommigen zal de menopauze eerder intreden als gevolg van een medische aandoening of behandeling, zoals het verwijderen van de eierstokken.

Rond de overgang krijgen veel vrouwen te maken met menopauze klachten, lichamelijke symptomen zoals opvliegers, nachtelijk zweten, vaginale droogheid en een verminderde zin in seks. Het kan ook leiden tot angst, veranderingen in de stemming.

Deze symptomen kunnen al voor het einde van de menstruatie beginnen en kunnen enkele jaren aanhouden. De impact op de kwaliteit van leven kan variëren van mild tot ernstig. Er zijn echter manieren om met deze symptomen om te gaan.

Elke persoon ervaart de overegang anders. Velen hebben een volwaardig, actief leven tijdens en na de overgang, en sommigen voelen zich opgelucht doordat ze niet langer te maken hebben met menstruatie of anticonceptie.

Een gezond dieet en regelmatige lichaamsbeweging kunnen iemand helpen zich beter te voelen en de algehele gezondheid op de lange termijn te verbeteren. Voor degenen die overgangsklachten ervaren, zijn er behandelingen en ondersteuning beschikbaar.

In dit artikel leest u meer over wat u tijdens de menopauze kunt verwachten.

Wat is de menopauze?

Iemand komt in de overgang als zijn menstruatiecyclus is afgelopen.
De menopauze is de levensfase die volgt op het einde van de menstruatiecycli. Elke persoon kan de menopauze anders ervaren.

De overgangsfase kan verschillende jaren duren en er zijn drie fasen:

De perimenopauze is de overgangstijd die begint vóór de menopauze en die 12 maanden omvat die volgen op de laatste menstruatie van een persoon.

De menopauze begint ofwel 12 maanden na de laatste menstruatie ofwel wanneer de menstruatie om een klinische reden is gestopt, zoals de verwijdering van de eierstokken.

De postmenopauze verwijst naar de jaren na de menopauze, hoewel het moeilijk kan zijn om te weten wanneer de menopauze eindigt en de postmenopauze begint.

webvrouw, medischemallemolen.nl

Tekenen en symptomen

Rond de overgang kunnen verschillende lichamelijke en geestelijke veranderingen optreden, die symptomen en klachten veroorzaken. Sommige daarvan beginnen vóór de menopauze, andere blijven daarna.

De veranderingen in de perimenopauze en de menopauze zijn onder andere:

Lagere vruchtbaarheid
Wanneer een vrouw het einde van de reproductieve fase nadert, maar voordat de menopauze begint, begint het oestrogeenniveau te dalen. Dit vermindert de kans om zwanger te worden.

Onregelmatige menstruatie
Het eerste teken dat de menopauze nadert, is meestal dat de menstruatie minder regelmatig optreedt. Ze kunnen vaker of minder vaak komen dan normaal, en ze kunnen zwaarder of lichter zijn.

Iedereen die zich zorgen maakt over menstruatieveranderingen moet naar de dokter, want deze veranderingen kunnen ook wijzen op zwangerschap of bepaalde gezondheidsproblemen.

Vaginale droogheid en ongemak
Vaginale droogheid, jeuk en ongemak kunnen beginnen tijdens de perimenopauze en doorgaan tot in de menopauze. Iemand met een van deze symptomen kan last krijgen van schuren en ongemak tijdens vaginale seks, dit kan ook het risico op infectie vergroten.

Atrofische vaginitis, waarbij de vaginale wand dunner, droger en ontstoken wordt, kan soms optreden tijdens de menopauze.

Verschillende vochtinbrengende middelen, glijmiddelen en medicijnen kunnen de vaginale droogheid en de daarmee gepaard gaande problemen verlichten.

Opvliegers
Opvliegers komen vaak voor rond de menopauze. Ze veroorzaken een plotseling gevoel van warmte in het bovenlichaam. Het gevoel kan beginnen in het gezicht, de nek of de borst en naar boven of naar beneden gaan.

Een opvlieger kan ook leiden tot:

zweten
de vorming van rode vlekken op de huid

Sommige mensen hebben naast of in plaats van opvliegers ook last van nachtelijk zweten en koudeopwellingen, of koude rillingen.

Opvliegers treden meestal op in het eerste jaar na het einde van de menstruatie, maar ze kunnen tot 14 jaar na de menopauze aanhouden.

Slaapstoornissen
Slaapproblemen kunnen ontstaan tijdens de menopauze, en ze kunnen voortkomen uit:

angst
nachtelijk zweten
een verhoogde behoefte om te plassen

Voldoende lichaamsbeweging en het vermijden van zware maaltijden voor het slapengaan kunnen helpen bij het beheersen van deze problemen, maar als ze aanhouden, neem dan contact op met een arts.

Emotionele veranderingen
Depressie, angst en een slecht humeur komen vaak voor tijdens de menopauze. Het is niet ongebruikelijk dat u soms geïrriteerd bent en huilbuien hebt.

Hormonale veranderingen en slaapstoornissen kunnen tot deze problemen bijdragen. Ook de gevoelens van een persoon over de menopauze kunnen een rol spelen. Zo kunnen gevoelens van onbehagen over een laag libido of het einde van de vruchtbaarheid bijdragen tot depressie tijdens de menopauze.

Gevoelens van droefheid, prikkelbaarheid en vermoeidheid komen vaak voor tijdens de menopauze, maar duiden niet noodzakelijkerwijs op een depressie. Wie echter 2 weken of langer een sombere stemming heeft, moet naar de dokter, die advies kan geven over de beste aanpak.

Iedereen die zich zorgen maakt over de slaap of over veranderingen die verband houden met de menopauze, moet contact opnemen met een zorgverlener.

Een in 2018 gepubliceerd artikel suggereert dat er in sommige gevallen een verband kan zijn tussen de menopauze en zelfmoord. Iedereen die aan zelfmoord denkt, moet hulp zoeken bij een counselor of gezondheidsprofessional.

Moeite met concentreren en leren
In de aanloop naar de menopauze kan 2/3 van de vrouwen moeite hebben met concentratie en geheugen.

Door lichamelijk en geestelijk actief te blijven, een gezond dieet te volgen en een actief sociaal leven te leiden, kunnen deze problemen worden opgelost. Sommige mensen hebben er bijvoorbeeld baat bij een nieuwe hobby te zoeken of zich aan te sluiten bij een club of een plaatselijke activiteit.

Lichamelijke veranderingen
Rond de menopauze kunnen zich verschillende lichamelijke veranderingen voordoen.

Mensen kunnen last krijgen van:

een ophoping van vet rond de buik
gewichtstoename
veranderingen in haarkleur, textuur en volume
verkleining en gevoeligheid van de borsten
urine-incontinentie

Het verband tussen deze veranderingen en de menopauze is echter niet altijd duidelijk. Sommige kunnen onafhankelijk optreden op hetzelfde moment als de overgang, en leeftijd en levensstijl kunnen ook een rol spelen.

Ontdek hier hoe je menopauze klachten zoals: vermoeidheid, opvliegers en angstgevoelens het beste aanpakt.

Verhoogd risico op sommige gezondheidsaandoeningen

Na de menopauze lijkt het risico op bepaalde gezondheidsproblemen toe te nemen. De menopauze veroorzaakt deze aandoeningen niet, maar de hormonale veranderingen die ermee gepaard gaan, kunnen wel een rol spelen.

Osteoporose
Dit is een langdurige aandoening waarbij de kracht en dichtheid van de botten afnemen. Een arts kan aanraden vitamine D-supplementen te slikken en meer calciumrijk voedsel te eten om de botten sterk te houden.

Borstkanker:
Sommige soorten borstkanker hebben meer kans om zich te ontwikkelen na de menopauze. De menopauze veroorzaakt geen borstkanker, maar de betrokken hormonale veranderingen lijken het risico te verhogen.

Behandelingen

De menopauze is geen gezondheidsprobleem maar een natuurlijke overgang. Het kan echter gepaard gaan met ongewenste lichamelijke en geestelijke veranderingen.

Iedereen die zich zorgen maakt over deze veranderingen moet medisch advies inwinnen. Een arts kan een of meer van de volgende behandelingen aanraden:

Hormoontherapie
Deze behandeling helpt de hormoonspiegels van het lichaam in evenwicht te houden door extra oestrogeen en een synthetische versie van het hormoon progesteron toe te dienen.

Het gebruik ervan kan echter het risico op het ontwikkelen van bepaalde ziekten en gezondheidsaandoeningen verhogen.

Iemand mag geen hormoontherapie gebruiken als hij risicofactoren heeft voor de volgende gezondheidsproblemen, of als hij een persoonlijke of familiale voorgeschiedenis heeft van deze problemen:

hartaandoening
bloedklonters
een hoog triglyceridengehalte in het bloed
galblaasaandoening
leveraandoening
beroerte
borstkanker

Het is belangrijk dat u de mogelijke voordelen en risico’s van hormoontherapie met een arts bespreekt voordat u besluit hormoontherapie te gaan gebruiken.

Andere behandelingen

De volgende behandelingen kunnen ook helpen om de symptomen te verlichten:

vrij verkrijgbare gels en andere producten tegen vaginale droogheid
pillen, crèmes en ringen op recept voor vaginale droogheid
hormonale anticonceptiepillen met lage dosering tegen opvliegers, vaginale droogheid en stemmingswisselingen
antidepressiva in lage dosering tegen opvliegers, zelfs bij mensen zonder depressie

Tips voor de levensstijl

Tips om de uitdagingen van de menopauze aan te pakken zijn onder andere:

  • regelmatig bewegen
  • ontspannings- en diepe ademhalingsoefeningen
  • een gezond dieet met veel vers fruit, groenten en volle granen
  • stoppen met roken en meeroken vermijden
  • de inname van alcohol beperken
  • advies te vragen in geval van angst, stemmingswisselingen en relatieproblemen
  • goede slaapgewoonten aan te nemen en voldoende te rusten
  • oefeningen doen om de bekkenbodem te versterken
  • met vrienden en familie over de menopauze praten
  • nieuwe manieren zoeken om met een partner van intimiteit te genieten
  • lid worden van een club, vrijwilligerswerk doen of een nieuwe hobby beginnen

Een actief seksleven houden
De menopauze kan iemands zin in seks verminderen en leiden tot vaginale droogheid, maar het maakt ook een einde aan de behoefte aan anticonceptie. Voor sommigen kan dit seks aangenamer maken.

Vaker vrijen kan de vaginale doorbloeding bevorderen en het weefsel gezond houden.

Enkele tips om tijdens de menopauze seksueel gezond en actief te blijven

  • lichamelijk actief blijven
  • tabaksproducten, recreatieve drugs en alcohol vermijden
  • de tijd nemen om opgewonden te raken
  • oefeningen doen om de bekkenbodem te versterken
  • geen sterke zepen rond de vagina gebruiken, omdat die de irritatie kunnen verergeren

De menopauzesymptomen leiden er ook toe dat sommige mensen bevredigende vormen van seks vinden waarbij de vagina minder of helemaal niet betrokken is.

Hoewel een vrouw na de menopauze niet meer zwanger kan worden, blijft het belangrijk om tijdens penetrerende seks bescherming te gebruiken om zich te beschermen tegen seksueel overdraagbare aandoeningen.

Vaak worden seksuele partners tegelijkertijd ouder, zo kunnen ze samen een verminderde zin in seks hebben. Als je je zorgen kenbaar maakt, kunnen beide partners zich beter voelen en nieuwe vormen van intimiteit ontdekken.

Oorzaken

De menopauze is een levensfase, geen ziekte. De meeste vrouwen komen halverwege hun leven in de natuurlijke menopauze. Operaties en andere factoren kunnen er echter voor zorgen dat de menopauze eerder begint.

Natuurlijke menopauze
De reproductieve jaren van een vrouw duren van de puberteit tot de menopauze – van de ene natuurlijke overgang naar de andere.

Tegen de menopauze daalt het peil van de hormonen oestrogeen en progesteron in het lichaam omdat ze niet langer nodig zijn om de voortplanting te ondersteunen. Deze veranderingen leiden tot de menopauze.

Chirurgie en behandeling
Als een persoon een operatie ondergaat om zijn eierstokken te verwijderen, zal hij in de menopauze komen. Als dit vóór de middelbare leeftijd gebeurt, spreken artsen van een “vroege menopauze”.

Een arts kan hormoontherapie aanbevelen om sommige symptomen te verminderen, maar zoals altijd is het belangrijk om zowel de risico’s als de mogelijke voordelen van deze behandeling te bespreken.

Sommige behandelingen, zoals chemotherapie en radiotherapie, kunnen ertoe leiden dat de eierstokken tijdelijk of permanent niet meer werken. De waarschijnlijkheid dat dit gebeurt, hangt af van de leeftijd van de persoon en van het type en de plaats van de behandeling.

In de overgang door een klinische behandeling

Iemand die door een klinische behandeling in de menopauze komt, ervaart dezelfde symptomen als iemand die in de natuurlijke menopauze komt. De symptomen kunnen echter abrupter optreden, omdat de lichamelijke verandering meer plotseling is.

Iemand kan ook verdrietig of depressief zijn door een vroegtijdig verlies van vruchtbaarheid. Sommige mensen besluiten hun eicellen in te vriezen of andere mogelijkheden na te streven om later kinderen te krijgen, voordat ze dit type behandeling ondergaan. Er is vaak counseling beschikbaar.

Het is ook belangrijk om de gezondheidseffecten met een arts te bespreken, omdat mensen die vroeg in de menopauze komen een hoger risico lopen op hartaandoeningen en osteoporose.

Vroegtijdige menopauze
Sommige mensen komen eerder in de menopauze dan anderen, om andere redenen dan medische ingrepen.

Artsen beschouwen de menopauze als “vroegtijdig” als zij optreedt vóór de leeftijd van 40 jaar en als “vroegtijdig” als zij begint tussen de leeftijd van 40 en 45 jaar. De vervroegde menopauze komt van nature bij ongeveer 5% van de vrouwen voor.

Soms ontwikkelt de menopauze zich vroeg als een persoon:

een genetische aandoening die de chromosomen aantast, zoals het syndroom van Turner
een auto-immuunziekte
in zeldzame gevallen, een infectie, zoals tuberculose, malaria of de bof

Iedereen die voor het 45e levensjaar veranderingen in de menstruatie ervaart, moet naar de dokter gaan.

Diagnose

De menopauze is geen ziekte, maar veel mensen hebben er baat bij om hun arts te bezoeken wanneer de menstruatie stopt.

Een arts kan vaak door het stellen van enkele vragen bevestigen of de reden voor deze verandering de perimenopauze of de menopauze is. Hij kan ook de hormoonspiegels testen en andere analyses van het bloed en de urine uitvoeren om gezondheidsproblemen uit te sluiten. Geen enkele test kan echter onomstotelijk aantonen dat de menopauze is begonnen.

Mensen kunnen hun hormoonspiegels thuis controleren met testkits, die soms online te koop zijn.

Samenvatting

Voor veel mensen is de menopauze niet de enige overgang die op middelbare leeftijd plaatsvindt. Veranderingen in relaties en in het werk- of gezinsleven – zoals kinderen die verhuizen – kunnen ook een grote impact hebben. Wanneer meer dan één van deze veranderingen zich in een korte periode voordoen, kan dat overweldigend aanvoelen.

Veel mensen leven echter een actief en gezond leven tijdens de menopauze en nog vele tientallen jaren daarna, en midlife kan vaak het begin zijn van een nieuw hoofdstuk.

Lees ook ons blog: veelvoorkomende-overgangsklachten

(10)