BMI, obesitas, medischemallemolen.nl

Obesitas en veel voorkomende misverstanden

Hoewel obesitas veel voorkomt, zijn er veel misvattingen over – en deze mythes voeden vaak het sociale stigma.

Mensen worden zich steeds meer bewust van de gezondheidsproblemen die gepaard gaan met obesitas. Ondanks de campagnes voor de volksgezondheid blijven de mythes echter onverminderd bestaan. Veel van de meest voorkomende mythes leiden tot stigmatisering die de geestelijke gezondheid van mensen met obesitas kan beïnvloeden.

De resultaten van een meta-analyse uit 2020 over dit onderwerp wijzen bijvoorbeeld op “een sterker verband tussen stigmatisering van het gewicht en een verminderde geestelijke gezondheid naarmate de body mass index [BMI] toeneemt”.

Het is belangrijk om de mythes rond obesitas aan te pakken. Met dit in gedachten, zal dit artikel vijf van de meest voorkomende misverstanden rond deze aandoening aanpakken.

Klik op onderstaande banner om je persoonlijk dieetschema samen te stellen:

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is dieetschema-medischemallemolen.nl_-1.png

Om obesitas te verminderen, moet je gewoon minder eten en meer bewegen

In veel gevallen is het consumeren van meer calorieën dan het lichaam gedurende langere tijd nodig heeft, de directe oorzaak van obesitas. De meeste maatregelen om obesitas te verminderen zijn dan ook gericht op het verlagen van de calorie-inname, het verhogen van de lichaamsbeweging, of beide.

Hoewel voeding en lichaamsbeweging belangrijke factoren zijn, kunnen verschillende niet-gerelateerde factoren ook een belangrijke rol spelen bij zwaarlijvigheid.

Deze factoren, die mensen vaak vergeten, zijn onder andere onvoldoende slaap, psychologische stress, chronische pijn, hormoonontregelaars en het gebruik van bepaalde medicijnen.

In deze gevallen kan overeten bijvoorbeeld eerder een symptoom dan een oorzaak zijn.

Samenwerking van factoren

Bovendien werken sommige van deze factoren samen om de kans op obesitas te vergroten. Zo kan stress de kans op obesitas vergroten. Door het heersende stigma op overgewicht kan zwaarlijvigheid voor sommige mensen stressvol zijn, waardoor het stressniveau toeneemt en er een vicieuze cirkel ontstaat.

Bovendien kan stress de slaapkwaliteit beïnvloeden, en dit kan op zijn beurt leiden tot slaaptekort, wat een andere factor is in de ontwikkeling van obesitas. Slaaptekort lijkt ook het stressniveau te verhogen.

Slaapapneu, waarbij iemand tijdens de slaap korte perioden stopt met ademen, komt vaker voor bij mensen met overgewicht of obesitas. Ook hier kan een cyclus ontstaan: Naarmate ze zwaarder worden, kan hun slaapapneu verergeren, wat kan leiden tot slaaptekort, wat weer kan leiden tot verdere gewichtstoename.

Een ander voorbeeld is dat er een verband lijkt te bestaan tussen chronische pijn en zwaarlijvigheid. De redenen voor dit verband zijn ongetwijfeld complex en verschillen van persoon tot persoon, maar zij omvatten waarschijnlijk chemische factoren, slaap, depressie en levensstijl.

Het is niet moeilijk voor te stellen hoe chronische pijn zowel het stressniveau zou verhogen als de slaap zou beïnvloeden, waardoor de hierboven geschetste vicieuze cirkels worden versterkt.

Stress, slaap en pijn zijn slechts drie onderling samenhangende factoren die obesitas kunnen veroorzaken. Het geval van elke persoon zal anders zijn, maar simpelweg de instructie krijgen om “meer te bewegen en minder te eten” is misschien geen adequate tegemoetkoming.

Zoals dit artikel zal blijven herhalen, zijn calorie-inname en lichaamsbeweging vitale factoren bij het verminderen van obesitas, maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Obesitas veroorzaakt diabetes

Obesitas is niet direct de oorzaak van diabetes. Het is een risicofactor voor type 2 diabetes, maar niet iedereen met obesitas zal type 2 diabetes ontwikkelen, en niet iedereen met type 2 diabetes heeft obesitas.

Obesitas is ook een risicofactor voor zwangerschapsdiabetes, die optreedt tijdens de zwangerschap, maar het is geen risicofactor voor type 1 diabetes.

Mensen met obesitas zijn lui

Een inactieve levensstijl is een factor bij obesitas, en actiever worden kan helpen gewicht te verliezen, maar er is meer aan obesitas dan inactiviteit.

Een onderzoek uit 2011 gebruikte activiteitsmeters om het activiteitenniveau van 2832 volwassenen tussen 20 en 79 jaar gedurende 4 dagen te meten. Hun aantal stappen nam af naarmate hun gewicht toenam, maar de verschillen waren niet zo significant als men zou voorspellen, vooral bij vrouwen.

De lijst hieronder toont het gewicht van de vrouwen en het aantal stappen dat ze per dag zetten tijdens deze studie:

een “gezond” gewicht: 8.819 stappen
met overgewicht: 8.506 stappen
obesitas: 7.546 stappen


Als men bedenkt dat iemand met overgewicht of obesitas meer energie verbruikt bij elke stap, kan het verschil tussen de groepen in totaal energieverbruik nog kleiner zijn.

Dit betekent niet dat lichaamsbeweging niet essentieel is voor een goede gezondheid, maar het verhaal is complexer.

Een andere factor waarmee rekening moet worden gehouden, is dat niet alle mensen in staat zijn tot lichamelijke activiteit. Zo kunnen sommige fysieke handicaps bewegen moeilijk of onmogelijk maken.

Ook kunnen bepaalde geestelijke gezondheidsproblemen de motivatie ernstig beïnvloeden – en er lijkt een verband te bestaan tussen depressie en obesitas, wat de zaak nog ingewikkelder maakt.

Naast fysieke en mentale gezondheidsproblemen kunnen sommige mensen met obesitas ook een negatief lichaamsbeeld hebben, waardoor het verlaten van hun huis een afschrikwekkender vooruitzicht kan zijn.

Als uw naaste familieleden obesitas hebben, zult u dat ook hebben

Het verband tussen obesitas en genetica is complex, maar iemand wiens familieleden obesitas hebben, zal niet noodzakelijk zelf de aandoening ontwikkelen. De kans daarop is echter wel groter.

Het is moeilijk om de rol van genen en omgeving afzonderlijk te begrijpen; mensen die vergelijkbare genen hebben, leven vaak samen en kunnen daarom vergelijkbare voedings- en leefgewoonten hebben.

In 1990 publiceerde een groep onderzoekers een studie die genen en omgeving uit elkaar hielp houden. De wetenschappers onderzochten tweelingen die apart waren opgevoed en vergeleken ze met tweelingen die samen waren opgevoed. Op die manier hoopten ze de invloed van genetica en omgeving uit elkaar te kunnen houden. De algemene conclusie luidt:

“Genetische invloeden op [BMI] zijn substantieel, terwijl de omgeving van de kindertijd weinig of geen invloed heeft.”

Een tweelingstudie uit 1986 kwam tot soortgelijke conclusies. De onderzoekers ontdekten dat het gewicht van geadopteerde kinderen correleerde met het gewicht van hun biologische ouders, maar niet met dat van hun adoptieouders.

Hoewel recentere studies een belangrijkere rol voor de maatschappelijke omgeving hebben aangetoond, blijkt genetica toch een belangrijke rol te spelen bij zwaarlijvigheid.

In de afgelopen jaren hebben wetenschappers gezocht naar de genen die de kans op zwaarlijvigheid beïnvloeden maar dusver kan bij de meeste mensen met obesitas geen enkele genetische oorzaak worden geïdentificeerd. Sinds 2006 hebben genoomwijde associatiestudies meer dan 50 genen gevonden die in verband worden gebracht met obesitas, de meeste met zeer kleine effecten.”

Obesitas heeft geen invloed op de gezondheid

Dit is een mythe. Er zijn verschillende aandoeningen die verband houden met obesitas. Zo verhoogt zwaarlijvigheid het risico op diabetes, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, osteoartritis, slaapapneu en sommige psychische aandoeningen.

Dat gezegd hebbende, kan zelfs bescheiden gewichtsverlies gezondheidsvoordelen opleveren. Een gewichtsverlies van 5-10% van uw totale lichaamsgewicht zal waarschijnlijk al gezondheidsvoordelen opleveren, zoals verbeteringen in bloeddruk, bloedcholesterol en bloedsuikerspiegel”.

Bij dieetschema.nl kun je een gezond, persoonlijk en op maat gemaakt dieet schema samenstellen. Gezond eten is voor mensen met obesitas nog belangrijker. Je zal je fitter voelen en met meer energie in het leven staan wat ook je geestelijke gezondheid ten goede zal komen.
Stel je persoonlijk dieetschema hier samen

Ook een overzicht van bestaande literatuur in de BMI concludeert dat interventies voor gewichtsverlies “de vroegtijdige sterfte door alle oorzaken bij volwassenen met obesitas kan verminderen”.

Obesitas komt veel voor. Momenteel is het stigma rond de aandoening niet behulpzaam en kan het schadelijk zijn. We moeten het aanpakken wanneer we het tegenkomen.

Lees ook ons blog : hoe kan ik gewicht verliezen?

(11)