vitamines, medischemallemolen.nl

Hoe werken vitaminen?

Vitaminen zijn organische verbindingen die mensen in kleine hoeveelheden nodig hebben. De meeste vitaminen moeten uit de voeding komen omdat het lichaam ze niet of nauwelijks zelf aanmaakt.

Elk organisme heeft andere vitaminen nodig. Zo moeten mensen vitamine C uit hun voeding halen – terwijl honden alle vitamine C die zij nodig hebben zelf kunnen aanmaken.

Voor de mens is vitamine D niet in voldoende grote hoeveelheden beschikbaar in de voeding. Het menselijk lichaam synthetiseert de vitamine bij blootstelling aan zonlicht, en dit is de beste bron van vitamine D.

Verschillende vitaminen spelen verschillende rollen in het lichaam, en een persoon heeft van elke vitamine een verschillende hoeveelheid nodig om gezond te blijven.

Wat zijn vitaminen?

Vitaminen zijn organische stoffen die in minieme hoeveelheden in natuurlijke voedingsmiddelen voorkomen. Te weinig van een bepaalde vitamine kan het risico op het ontwikkelen van bepaalde gezondheidsproblemen verhogen.

Een vitamine is een organische verbinding, wat betekent dat ze koolstof bevat. Het is ook een essentiële voedingsstof die het lichaam uit voedsel moet kunnen halen.

Er zijn momenteel 13 erkende vitaminen.

In vet oplosbare en in water oplosbare vitaminen
Vitaminen zijn ofwel oplosbaar in vet of in water. We beschrijven beide soorten hieronder:

In vet oplosbare vitaminen
Vitaminen A, D, E, en K zijn in vet oplosbaar. Het lichaam slaat in vet oplosbare vitaminen op in vetweefsel en de lever, en reserves van deze vitaminen kunnen dagen en soms maanden in het lichaam blijven.

Voedingsvetten helpen het lichaam bij de opname van vetoplosbare vitaminen via het darmkanaal.

In water oplosbare vitaminen
In water oplosbare vitaminen blijven niet lang in het lichaam en kunnen niet worden opgeslagen. Ze verlaten het lichaam via de urine. Daarom moeten mensen regelmatiger wateroplosbare vitaminen binnenkrijgen dan vetoplosbare.

Vitamine C en alle B-vitamines zijn in water oplosbaar.

De 13 vitamines
Leer hieronder meer over elke momenteel erkende vitamine:

Vitamine A

Functie: Het is essentieel voor de gezondheid van de ogen.
Tekort: Dit kan nachtblindheid en keratomalacie veroorzaken, waardoor de heldere voorste laag van het oog droog en troebel wordt.
Goede bronnen: Onder andere lever, levertraan, wortelen, broccoli, zoete aardappelen, boter, boerenkool, spinazie, pompoenen, sommige kaassoorten, eieren, abrikozen, meloen, en melk

Vitamine B1

Functie: Het is essentieel voor de productie van verschillende enzymen die helpen bloedsuiker af te breken.
Tekort: Dit kan beriberi en het syndroom van Wernicke-Korsakoff veroorzaken.
Goede bronnen: Deze omvatten gist, varkensvlees, granen, zonnebloempitten, bruine rijst, volkoren rogge, asperges, boerenkool, bloemkool, aardappelen, sinaasappels, lever, en eieren.

Vitamine B2

Functie: Het is essentieel voor de groei en ontwikkeling van lichaamscellen en helpt bij de stofwisseling van voedsel.
Tekort: Symptomen zijn ontsteking van de lippen en kloven in de mond.
Goede bronnen: Onder andere asperges, bananen, snijbiet, kwark, melk, yoghurt, vlees, eieren, vis en sperziebonen.

Vitamine B3

Functie: Het lichaam heeft niacine (vit B3) nodig voor de cellen om te groeien en correct te werken.
Tekort: Lage niveaus leiden tot een gezondheidsprobleem genaamd pellagra, dat diarree, huidveranderingen en darmklachten veroorzaakt.
Goede bronnen: Voorbeelden zijn kip, rundvlees, tonijn, zalm, melk, eieren, tomaten, bladgroenten, broccoli, wortelen, noten en zaden, tofu, en linzen.

Vitamine B5

Functie: Het is nodig voor de productie van energie en hormonen.
Tekort: Symptomen zijn onder andere paresthesie.
Goede bronnen: Zoals vlees, volle granen, broccoli, avocado’s en yoghurt.
Lees hier meer over vitamine B5.

Vitamine B6

Functie: Het is van vitaal belang voor de vorming van rode bloedcellen.
Tekort: Lage niveaus kunnen leiden tot bloedarmoede en perifere neuropathie.
Goede bronnen: Onder andere kikkererwten, runderlever, bananen, pompoen en noten.

Vitamine B7

Functie: Het stelt het lichaam in staat eiwitten, vetten en koolhydraten te metaboliseren. Het draagt ook bij tot keratine, een structureel eiwit in de huid, het haar en de nagels.
Tekort: Een laag gehalte kan dermatitis of darmontsteking veroorzaken.Goede bronnen: Onder andere eigeel, lever, broccoli, spinazie en kaas.

Vitamine B9

Functies: Het is essentieel voor het maken van DNA en RNA.
Tekort: Tijdens de zwangerschap kan dit het zenuwstelsel van de foetus aantasten. Artsen raden foliumzuursupplementen aan voor en tijdens de zwangerschap.
Goede bronnen: Bladgroenten, erwten, peulvruchten, lever, sommige verrijkte graanproducten en zonnebloempitten. Ook verschillende fruitsoorten bevatten gematigde hoeveelheden.

Vitamine B12

Functie: Het is essentieel voor een gezond zenuwstelsel.
Tekort: Lage niveaus kunnen leiden tot neurologische problemen en sommige vormen van bloedarmoede.
Goede bronnen: Voorbeelden zijn vis, schelpdieren, vlees, gevogelte, eieren, melk en andere zuivelproducten, verrijkte granen, verrijkte sojaproducten, en verrijkte voedingsgist
Artsen kunnen mensen met een veganistisch dieet aanraden om B12-supplementen te nemen.

Vitamine C

Functie: Het draagt bij aan de collageenproductie, wondgenezing, en botvorming. Het versterkt ook de bloedvaten, ondersteunt het immuunsysteem, helpt het lichaam ijzer op te nemen, en werkt als antioxidant.
Tekort: Dit kan leiden tot scheurbuik, wat bloedend tandvlees veroorzaakt, verlies van tanden, en slechte weefselgroei en wondgenezing.
Goede bronnen: Deze omvatten fruit en groenten, maar koken vernietigt vitamine C.

Vitamine D

Functie: Het is nodig voor de gezonde mineralisatie van botten.
Tekort: Dit kan rachitis en osteomalacie, ofwel verweking van de botten, veroorzaken.
Goede bronnen: Blootstelling aan UVB-stralen van de zon of andere bronnen zorgt ervoor dat het lichaam vitamine D aanmaakt. Vette vis, eieren, runderlever en champignons bevatten de vitamine ook.

Vitamine E

Functie: De antioxidantwerking helpt oxidatieve stress te voorkomen, een probleem dat het risico op wijdverspreide ontstekingen en verschillende ziekten verhoogt.
Tekort: Dit is zeldzaam, maar het kan hemolytische anemie bij pasgeborenen veroorzaken. Deze aandoening vernietigt bloedcellen.
Goede bronnen: Deze omvatten tarwekiemen, kiwi’s, amandelen, eieren, noten, bladgroenten, en plantaardige oliën.

Vitamine K

Functie: Het is nodig voor de bloedstolling.
Tekort: Lage niveaus kunnen een ongewone gevoeligheid voor bloedingen veroorzaken, of een bloedingsdiathese.
Goede bronnen: Deze omvatten bladgroenten, pompoenen, vijgen, en peterselie.

Vitamine supplementen

Veel mensen nemen multivitaminen en andere supplementen, hoewel deze volgens onderzoek niet nodig of nuttig zijn

Een evenwichtige, gevarieerde voeding met veel fruit en groenten zou de voornaamste bron van vitaminen moeten zijn.

Verrijkte voedingsmiddelen en supplementen kunnen echter in sommige gevallen aangewezen zijn, zoals tijdens de zwangerschap, voor mensen met een beperkt dieet en voor mensen met specifieke gezondheidsproblemen.

Wie supplementen neemt, moet oppassen dat hij de maximumdosis niet overschrijdt, want uit onderzoek blijkt dat het innemen van te veel van een vitamine tot gezondheidsproblemen kan leiden.

Ook kunnen sommige medicijnen een wisselwerking hebben met vitaminesupplementen. Over het algemeen is het belangrijk om met een zorgverlener te overleggen voordat u een supplement probeert.

Wanneer is de beste tijd om supplementen te nemen?

Vitaminen zijn essentiële voedingsstoffen die voornamelijk afkomstig zijn uit voeding. Ze vervullen verschillende functies in het lichaam, en tekorten aan verschillende vitamines kunnen de gezondheid op verschillende manieren schaden.

Probeer vitaminen binnen te krijgen via een evenwichtige, gevarieerde voeding met veel fruit en groenten. Als iemand zwanger is, een gezondheidsprobleem heeft of een beperkt dieet volgt, kan een arts of voedingsdeskundige supplementen aanbevelen

Lees ook ons blog Vitamine D tekort – Medische mallemolen